دمپر هوا چیست؟ راهنمای کامل انواع دمپر
دمپر هوا چیست؟ (Air Damper)
دمپر هوا یک تجهیز مکانیکی یا الکترونیکی در سیستمهای تهویه و HVAC است که وظیفهٔ کنترل جریان هوا در کانالها، هودها و دریچهها را بر عهده دارد. دمپرها میزان هوای تازه، برگشتی و اگزاست را مدیریت میکنند و نقش مهمی در کیفیت هوای داخلی، کاهش مصرف انرژی و ایمنی ایفا میکنند.
عملکرد دمپر و اصول طراحی
عملکرد دمپر بر اساس تنظیم زاویه تیغهها یا باز و بسته شدن صفحات داخلی انجام میشود.
ویژگیهای طراحی استاندارد:
- حداقل افت فشار
- ایجاد حداقل صدا
- امکان کنترل دستی، الکتریکی یا پنوماتیکی
- قابلیت اتصال به سیستم BMS در مدلهای موتوری
در سیستمهای مدرن، دمپرها با سنسورهای دما، رطوبت، فشار یا CO₂ هماهنگ میشوند تا راندمان بالایی ایجاد کنند.
انواع دمپر هوا
1. دمپر ساده (تیغه ثابت)
مناسب برای قطع یا وصل کامل جریان هوا.
2. دمپر لولایی یا زاویهای (Louver Damper)
دارای تیغههای قابل تنظیم برای کنترل دقیق مقدار هوا.
3. دمپر یکطرفه یا برگشتی (Backdraft Damper)
جلوگیری از برگشت جریان هوا در کانالها.
4. دمپر VAV
قابل استفاده در سیستمهای حجم هوای متغیر برای مدیریت بار حرارتی.
5. دمپر دود و حریق (Fire/Smoke Damper)
جلوگیری از انتقال دود یا آتش در زمان حادثه. مطابق استانداردهای ایمنی ساخته میشوند.
اجزای سازنده دمپر
- بدنه یا فریم
- تیغهها (لاملها)
- محور و یاتاقان
- عملگر (Actuator)
- واشر و آببند
- سنسورها و کنترلرها (در مدلهای هوشمند)
نقش دمپر در سیستم تهویه
دمپرها وظایف زیر را بر عهده دارند:
✔ توزیع صحیح هوا
✔ ایجاد تعادل فشار
✔ افزایش راندمان انرژی
✔ ایمنی در برابر دود و آتش
✔ مدیریت هوای تازه و برگشتی
کنترل و اتوماسیون دمپر
امکانات دمپرهای امروزی:
- اتصال به BMS
- پشتیبانی از پروتکلهای Modbus، BACnet
- کنترل بر اساس پارامترهایی مانند دما، CO₂ و فشار
- عملکرد خودکار در سیستمهای VAV
نحوه انتخاب دمپر مناسب
برای انتخاب دمپر باید موارد زیر بررسی شود:
- نوع کاربری (مسکونی، تجاری، صنعتی، ایمنی)
- ابعاد کانال و افت فشار مجاز
- شرایط محیطی و دمایی
- نوع عملگر مورد نیاز
- استانداردهای ایمنی (مخصوص دمپر دود/حریق)
- سطح صدای مورد نیاز
نصب صحیح دمپر
نکات مهم هنگام نصب:
- تراز بودن دقیق فریم و تیغهها
- استفاده از آببندی مناسب
- بررسی سازگاری با فیلترها و هواساز
- دسترسی برای سرویس
- کالیبراسیون عملگر بعد از نصب
نگهداری و عیبیابی دمپر
برنامه نگهداری شامل:
- بازرسی دورهای
- روانکاری اتصالات
- پاکسازی گرد و غبار
- بررسی عملکرد عملگر
- کنترل نشتی هوا
نشانههای خرابی دمپر:
- صدای غیرعادی
- گیر کردن تیغه
- عدم پاسخ به دستورات کنترلی
- نشت هوای شدید
استانداردها و مقررات
دمپر هوا باید مطابق استانداردهای زیر باشند:
- استاندارد مقاومت در برابر آتش
- استاندارد عملکرد دود
- الزامات افت فشار
- استانداردهای ساخت و ابعاد
بهرهوری انرژی
دمپر هوا استاندارد با آببندی مناسب باعث:
- کاهش مصرف انرژی
- کاهش بار حرارتی و برودتی
- جلوگیری از هدررفت هوای سرد/گرم
- بهبود راندمان سیستم VAV
کاربردهای ویژه
- بیمارستانها
- ساختمانهای اداری
- کارخانهها
- آشپزخانههای صنعتی
- دودکش و سیستمهای احتراق
جمعبندی
دمپر هوا یکی از مهمترین اجزای سیستم تهویه مطبوع است که انتخاب درست و نگهداری صحیح آن باعث افزایش راندمان، کاهش هزینه انرژی و ارتقای ایمنی میشود. توجه به نوع دمپر، شرایط محیطی، استانداردها و نصب اصولی، عملکرد سیستم HVAC را به سطح مطلوبی میرساند.
دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا دمپر هوا